Robotica

Om toekomstbestendig spooronderhoud mogelijk te maken, onderzochten wij in opdracht van ProRail hoe robotica en cobots kunnen bijdragen aan slimmer, veiliger en efficiënter werken. Het rapport is een belangrijke stap in de technologische vernieuwing van de railsector en de praktische toepassing van robotica.

Om infrastructuur in Nederland toekomstbestendig te houden, is innovatie essentieel. Denk aan klimaatverandering, verouderende systemen en het groeiende tekort aan technisch personeel. Robotica biedt hier een veelbelovend antwoord op. In opdracht van ProRail onderzocht Haskoning samen met partners hoe robotica en cobots ingezet kunnen worden binnen het spoor, met een rapport dat de sector richting geeft én verbindt.

Van visie naar actie

Robotisering is geen doel op zich, maar een middel om onderhoud slimmer, sneller en veiliger te maken. Vanuit die gedachte bracht Haskoning de potentie van robotica in kaart: waar liggen de kansen, welke knelpunten zijn er en hoe kunnen organisaties gezamenlijk optrekken in de adoptie? Hiervoor werden tientallen stakeholders uit de hele keten geïnterviewd, van aannemers tot onderwijsinstellingen. De kracht van het rapport zit in die brede blik en de betrokkenheid van partijen met uiteenlopende perspectieven.

Vier scenario’s, één keuze

Een opvallend onderdeel van het rapport is de scenariobenadering. In plaats van de klassieke drie opties (laag, midden, hoog), werd bewust gekozen voor vier scenario’s. Deze dwingen organisaties om daadwerkelijk een keuze te maken over hun inzet op robotisering. ProRail koos - op advies van Haskoning - voor het acceleratiescenario, waarin onder andere een Centre of Excellence wordt ingericht voor robotica op het spoor. Hier worden kennis, pilots en praktijkervaringen samengebracht en actief gedeeld met het bredere werkveld.

Robots én mensen centraal

Het werken met robots en cobots vraagt om een fundamenteel andere benadering dan traditioneel spooronderhoud. Veiligheidsprocedures, verantwoordelijkheden en werkomgevingen moeten aangepast worden. Ook opleidingen vragen om aanpassing, zodat technisch personeel leert samenwerken met machines. Denk aan de Trackbot, een robot die zelfstandig over het spoor beweegt en meetinstrumenten positioneert op basis van digitale modellen. Of de lasrobot en inspectierobots die nu al in pilots worden ingezet. Binnen drie tot vijf jaar zullen deze robots structureel onderdeel zijn van het onderhoudsproces.

Wat robotisering oplevert

Een groot voordeel van werken met robots is dat repetitief en fysiek zwaar werk overgenomen wordt en het beroep aantrekkelijker wordt gemaakt voor jongeren. Denk aan het werken met geavanceerde robots die eerder doen denken aan gaming dan aan zwaar nachtelijk werk in het spoor. Door deze vernieuwing wordt een traditioneel vakgebied weer toekomstgericht én relevant voor de volgende generatie technici.
Ook kunnen robots onder strikte voorwaarden ingezet worden op één spoor, terwijl het andere spoor in gebruik blijft. Dit vergroot de capaciteit van het netwerk aanzienlijk. Een voorwaarde is wel dat dit aantoonbaar veilig gebeurt en dus moeten ook de huidige toelatingsprocedures en regelgeving daarop worden herzien.

Robotica als maatschappelijk thema

Haskoning zet zich in om robotisering verder te brengen. Via Centres of Excellence, seminars en meetups wordt kennis gedeeld en praktijkervaring uitgewisseld. Ook draagt Haskoning bij aan cross-sectorale kennisdeling via bijeenkomsten met partners als Rijkswaterstaat, netwerkbeheerders en Schiphol. Want of het nu gaat om spoor, luchthavens, energie- of stedelijke netwerken, overal spelen vergelijkbare uitdagingen. En overal geldt: samen komen we verder.