
Volgens het RIVM is de zorgsector verantwoordelijk voor zo’n 7% van de nationale CO₂-uitstoot. In de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 is afgesproken dat de sector in 2030 de uitstoot met 55% heeft verminderd ten opzichte van 1990, en in 2050 volledig klimaatneutraal is.
Voor ziekenhuizen is dat een forse uitdaging. Ze zijn 24/7 in bedrijf, patiëntveiligheid mag nooit in het geding komen en de energiebehoefte is groot. Toch biedt juist die complexiteit enorme kansen om slim te verduurzamen.
Het Laurentius Ziekenhuis in Roermond is daarvan een inspirerend voorbeeld. Samen met Haskoning zette het ziekenhuis in vier jaar tijd de stap van ambitie naar tastbare resultaten: potentieel 80% besparing op aardgas, meer grip op energiezekerheid en een toekomstbestendig gebouw. Niet alleen omdat het moest, maar omdat de urgentie en ook zeker de behoefte vanuit Laurentius Ziekenhuis groot was.
Er kwamen veel dingen samen: de Green Deal, het huisvestingsplan en het natuurlijke vervangmoment van installaties. Dat maakte dit het perfecte moment.
Haskoning ontwikkelde voor het ziekenhuis in 2021 een CO₂-routekaart. Mark Overdijk, Energieconsultant bij Haskoning, vertelt: “Een CO2-routekaart verbindt de strategische, tactische en operationele lagen van een ziekenhuis aan elkaar. Het strategisch vastgoedplan vormt de basis van een routekaart: welke gebouwen worden afgestoten, gerenoveerd of nieuw gebouwd? Het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) geeft op tactisch niveau de noodzakelijke input over welke vervangingen of onderhoudswerkzaamheden mogelijk te combineren zijn met de verduurzaming. En de techneuten op de werkvloer vormen uiteindelijk de onmisbare schakel als het gaat om het inzicht in de installaties en de al genomen stappen om energie te besparen. Met behulp van ons routekaartmodel kunnen we het energieverbruik analyseren en besparende maatregelen doorrekenen. In overleg met het ziekenhuis is hier uiteindelijk één duidelijke voorkeursroute uit naar voren gekomen.”
De routekaart bracht niet alleen kansen in beeld, maar hielp ook draagvlak creëren. Frank vertelt: “In het begin waren er twijfels: wat gaat dit kosten, moeten we nu echt al investeren? Maar toen de energiecrisis toesloeg, zagen we dat onze keuzes precies goed getimed waren. We konden aantonen dat het gasverbruik al flink daalde door optimalisaties die we hadden doorgevoerd. Dat gaf vertrouwen op het moment dat we de routekaart aan ons bestuur presenteerden."
Een jaar later volgde het energiemasterplan: de vertaalslag van strategie naar uitvoering. Hierin werden technische keuzes uitgewerkt en prioriteiten vastgesteld. Mark vertelt: “De oude WKK-installatie zou vervangen moeten worden door een warmtepomp en een WKO-systeem (warmte-koudeopslag). Om deze warmtepomp zo efficiënt mogelijk te laten functioneren is het belangrijk dat de aanvoertemperatuur van het CV-water zo laag mogelijk is. Gelukkig hadden Frank en zijn techneuten al sinds het opstellen van de routekaart ervaring opgedaan met het stapsgewijs verlagen van deze temperatuur. Hierdoor wisten we dat het gebouw ook warm kon worden met slechts 50°C aanvoertemperatuur.”
Frank vult aan: “Met die stap gaan we potentieel richting een besparing van zo’n 80% op aardgas. We hebben met de komst van een nieuwe middenspanningsverdeler onze elektriciteitsaansluiting verzwaard naar 6 Megawatt om voorbereid te zijn op verdere elektrificatie. Dat is cruciaal, want hoe meer je van het gas afgaat, hoe zwaarder je op stroom leunt.”
We konden aantonen dat het gasverbruik al flink daalde door optimalisaties die we hadden doorgevoerd. Dat gaf vertrouwen op het moment dat we de routekaart aan ons bestuur presenteerden.
De lessen van Laurentius zijn relevant voor elke zorginstelling: