Nieuwe verdeling van de publieke ruimte

De publieke ruimte staat onder druk. Wonen, ontmoeten, groen en klimaatadaptatie vragen om een nieuwe verdeling. Actief verplaatsen (lopen en fietsen), verblijven en vergroenen vormen daarbij samen de basis. Een integrale aanpak en zichtbare ingrepen versnellen de transitie naar een gezonde leefomgeving.

wandelaars fietsers actieve mobiliteit in de stad

Ruimte door beweging: actieve mobiliteit als uitgangspunt

We willen nieuwe woningen bouwen, toeristische plekken aantrekkelijk houden en schoolomgevingen veiliger maken. Tegelijk groeit de wens voor gezonde inwoners en bereikbare voorzieningen. Waar centra vroeger vooral plekken waren om te winkelen, zijn ze nu steeds meer ‘places to be’ – plekken om te ontmoeten, wonen, ontspannen en genieten. Deze verschuiving vraagt om een nieuwe verdeling van de publieke ruimte, waarin actieve mobiliteit en nabijheid van de voorzieningen of loop- en fietsafstand de basis vormen voor leefbare kernen.

Een nieuwe verdeling van de publieke ruimte gaat verder dan mobiliteit alleen: groen, klimaatadaptatie en focus op het sociaal domein zijn essentieel om de S & T van STOMP op één te zetten.

Voetgangers en fietsers op één levert winst op meerdere fronten:

Veilige leef-en schoolomgevingen

Een omgeving waar lopen en fietsen centraal staan, is veiliger en gezonder. Door kinderen al vroeg actief te laten reizen, wordt dit op termijn de norm en groeit een generatie op die kiest voor actieve mobiliteit.

Ruimte voor groen

Actieve mobiliteit vraagt de minste ruimte. Hoe meer mensen lopen en fietsen, hoe minder ruimte nodig is voor auto’s. Dat betekent meer plek voor groen, water en aantrekkelijke verblijfsplekken die de leefomgeving versterken.

Inclusieve bereikbaarheid

Door voorzieningen op loop- en fietsafstand te realiseren, blijft bereikbaarheid gewaarborgd voor iedereen. Dit vergroot de leefbaarheid van kernen en brengt mensen dichter bij wat ze nodig hebben.

Ruimte voor nieuwe woningen

Door slim te kiezen voor actieve mobiliteit ontstaat ruimte voor nieuwe woningen zonder dat de leefbaarheid onder druk komt. Autoluwe wijken bieden bovendien een aantrekkelijke woonkwaliteit.

Verbetering verblijfskwaliteit

Actieve mobiliteit maakt straten uitnodigend en groen, waardoor mensen er graag verblijven. Autoluwe zones creëren ruimte voor ontmoeting en beleving, zoals in toeristische kernen waar de sfeer bezoekers aantrekt.

Gezonde leefstijl

Wie loopt of fietst, kiest automatisch voor een gezondere manier van reizen. Dit draagt niet alleen bij aan vitaliteit, maar ook aan een kleinere ecologische footprint en een duurzamere samenleving.

Resultaten per gemeente

Doe de openbare ruimtechecker voor jouw gemeente

Deze interactieve Openbare Ruimtechecker geeft inzicht in het gebruik van de openbare ruimte: van groen en verblijven tot auto, fiets en voetganger. Vergelijk jouw gemeente met vergelijkbare gemeenten en onderbouw keuzes voor herverdeling van ruimte.

Krijg inzicht

Actieve mobiliteit begint bij de jongste generatie

"Het is essentieel dat kinderen al vroeg leren fietsen, dit draagt bij aan hun zelfstandigheid, verkeersinzicht, gezondheid en veiligheid. Als fietsen op jonge leeftijd geen gewoonte wordt, zullen ze dit later ook niet doen. Hierin ligt een belangrijke rol voor ouders: door samen naar school te fietsen, geef je het goede voorbeeld én investeer je in een gezonde, leefbare en veilige toekomst voor iedereen."

Lucien de BaereMobiliteitsadviseur bij HaskoningLees zijn blog

Van mobiliteit naar leefbaarheid: stoppen met STOMP?

Het STOMP-principe geeft prioriteit aan actieve mobiliteit (stappen & trappen), openbaar vervoer, deelmobiliteit en pas als laatste aan de privéauto. Het STOMP-principe is een goede methode om de voetganger en fietser centraal te stellen en de dominante rol van de auto te verkleinen.

Staar je echter niet blind op STOMP, want een leefbare stad inrichten draait om meer dan alleen mensen die van A naar B gaan. De echte transitie draait om leefbaarheid, vergroening, verblijfskwaliteit en ontmoeting. Vraag je als gemeente niet af: hoe komen we ergens, maar vooral: wat voor stad of dorp willen we zijn als we de mens echt centraal stellen?

E-book

Samen bouwen we aan een waardegedreven leefomgeving die toekomstbestendig is. De mens is daarbij het startpunt voor toekomstgericht beheren: van eindgebruikers tot inwoners en medewerkers. Door iedereen te betrekken komen we samen tot oplossingen voor de openbare ruimte die breed gedragen en duurzaam zijn. Onze experts delen hun aanpak in dit e-book.

Download E-book

Kiezen voor een mensgerichte benadering. Groningen bewijst dat het kan.

Groningen laat zien hoe een stad succesvol kan veranderen van autogericht naar mensgericht. Waar vroeger auto’s de ruimte bepaalden, is nu volop plek voor voetgangers, fietsers en ontmoeting aan het water. De stad kiest bewust voor leefbaarheid, vergroening en gezonde mobiliteit. Door te denken vanuit de mens en niet vanuit de auto, ontstaan aantrekkelijke plekken waar bewoners en bezoekers graag verblijven. Andere gemeenten kunnen leren van deze aanpak: durf te kiezen voor een integrale visie, zet de mens centraal en maak ruimte voor een toekomstbestendige, uitnodigende stad. Groningen bewijst dat het kan.

Van tankstation tot stadspark aan het water

Een mooi voorbeeld van transformatie in Groningen is Dudok aan het Diep. Het voormalige tankstation uit 1955, ontworpen door Willem Marinus Dudok, is gerestaureerd en verduurzaamd. De stenige omgeving maakte plaats voor groen, bomen en een houten vlonder aan het water. Zo is een historische plek veranderd in een aantrekkelijke ontmoetingsruimte waar erfgoed en leefkwaliteit samenkomen.

Voorfoto

Impressie

De impressie is een ontwerp van architectencombinatie Marseille Buiten en IRIS architecten.

Van visie naar integrale oplossingen

"Met Haskoning halen we niet alleen technische kennis in huis, maar vooral een partner die ons helpt onze visie om te zetten in draagvlak, inspirerende en integrale oplossingen. Ze kijken niet alleen naar bereikbaarheid, maar ook naar vergroening, verblijfskwaliteit en ontmoeten. Samen maken we Groningen van autogericht naar mensgericht."

Gert Jan de NijsProgrammamanager Mobiliteit bij gemeente Groningen

Zo werkt Utrecht aan een gezond stedelijk leven

Utrecht zet vol in op een stad waar voetgangers en fietsers centraal staan, met meer ruimte voor groen en ontmoeting. De gemeente wil de auto minder dominant maken en straten transformeren tot veilige, aantrekkelijke plekken om te wonen, werken en recreëren. Deze visie vertaalt zich ook in concrete ingrepen die bijdragen aan leefbaarheid en toekomstbestendigheid.

Wij helpen Utrecht bij het realiseren van haar ambitie voor gezond stedelijk leven door complexe verkeersvraagstukken om te zetten in heldere keuzes en ontwerpen. Zo maakten we de Maliebaan weer tot een groene stadslaan waar voetgangers en fietsers centraal staan, en transformeerden we de Amsterdamsestraatweg tot een toekomstbestendige straat met meer ruimte voor actieve mobiliteit, groen en een veilige leefomgeving. Samen laten we zien hoe visie en concrete ingrepen hand in hand gaan om steden klaar te maken voor de toekomst.

“Haskoning bracht veel meer dan het ontwerp voor de Amsterdamsestraatweg: zij brachten politiek, bewoners en winkeliers samen, met kennis, creativiteit en de wil om er samen uit te komen. Dankzij een inspirerend en gedragen plan, is onze ‘Straatweg’ nu aantrekkelijker, veiliger en groener.” Aldus Yunus Özermis, Projectmanager namens de Gemeente Utrecht.

Alkmaar zet de voetganger op één

Alkmaar is een stad in transitie. Hier wordt nadrukkelijk ingezet op een toekomst waarin voetgangers en fietsers centraal staan. Deze omslag is zichtbaar in zowel de stedelijke mobiliteitsvisie 2040 als de concrete maatregelen die getroffen worden.

Concrete maatregelen zijn onder andere het herinrichten van straten en pleinen, het verbeteren van oversteekplaatsen, het aanleggen van bredere trottoirs en vrijliggende fietspaden, en het vergroenen van de openbare ruimte. Zo wordt bijvoorbeeld het Ringersplein een voetgangerszone waar ook gefietst mag worden, en krijgt de Bergerhoutrotonde een veiliger en groener ontwerp.

Ook wij dragen hieraan bij door het schetsen van toekomstbeelden, het maken van visualisaties en het begeleiden van het participatieproces. Daarnaast hebben we nieuwe wayfinding voor fietsers ontworpen, waardoor fietsers gemakkelijker fietsparkeerplekken kunnen vinden. Hierdoor wordt het parkeren op de stoep verminderd en komt er meer ruimte voor de voetganger. Zo helpen we Alkmaar niet alleen met technische kennis, maar ook met het inspireren en meenemen van de stad in de transitie naar een nog leefbaardere stad.

Bekijk hier hoe Alkmaar een gastvrije binnenstad creëert

Aan de slag voor duurzame mobiliteit?

Onze adviseurs helpen u graag op weg!