Inzicht in klimaatrisico’s met de klimaatatlas Zeeland

De uitdaging: beperkt inzicht in klimaatrisico’s en impact 

Zeeland kent een relatief overzichtelijke bestuurlijke structuur, doordat de veiligheidsregio samenvalt met de provinciale grenzen en één waterschap het gehele gebied bestrijkt. Ondanks die helderheid was het klimaatadaptatiebeleid versnipperd: veel gemeenten stonden aan het begin van hun opgave en misten overzicht. 

Hoewel de bestaande stresstesten inzicht gaven in fysieke risico’s zoals water op straat en gevoelstemperatuur, bleven ze lastig te vertalen naar actie en beleid. Ze tonen fysieke effecten, maar niet de maatschappelijke impact: waar zijn risico’s het grootst, op welke manieren worden we getroffen, en welke maatregelen zijn urgent? 

Daarnaast ontbrak een instrument om binnen en tussen het gesprek te voeren over klimaatadaptatie. Door het ontbreken van een gedeelde basis – en doordat gemeenten verschillende data, methoden en definities gebruikten – was integraal samenwerken lastig. Vragen als waar de grootste knelpunten liggen en welke factoren daaraan ten grondslag liggen, bleven daardoor vaak onbeantwoord.

Zeeland kampt tegelijkertijd met grote uitdagingen zoals zeespiegelstijging, verzilting, hitte en extreme neerslag. Incidenten zoals in Terneuzen toonden de urgentie. De Provincie Zeeland en haar gemeenten wilden daarom een instrument ontwikkelen dat niet alleen inzicht biedt, maar ook het gesprek faciliteert en samenwerking versterkt: een klimaatatlas die helpt om integraal aan klimaatopgaven te werken.

De oplossing: klimaatatlas biedt inzicht in klimaatrisico’s en impact 

De oplossing werd een interactieve Klimaatatlas: een digitaal platform waarin klimaatdata, analyses, indicatoren en informatie over adaptatie samenkomen. 

Naast risicokaarten bevat de atlas impactindicatoren die bijvoorbeeld laten zien hoeveel woningen, gebouwen en voorzieningen geraakt worden door bepaalde klimaateffecten. Zo wordt duidelijk waar risico’s niet alleen optreden, maar ook echt gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor kwetsbare groepen bij hitte. 

Een belangrijk onderdeel is het systeem van klimaatlabels (A-E). A staat voor zeer klimaatbestendig, B is het minimale niveau en C-E wijzen op toenemende kwetsbaarheid en/of risico. Deze systematiek is kwantitatief en gebaseerd op landelijke richtlijnen en samen met Zeeuwse stakeholders (Provincie, gemeenten, veiligheidsregio en waterschap) vastgesteld. 

Via interactieve dashboards kunnen gebruikers inzoomen op wijken of zelfs straten en direct indicatoren ruimtelijk zien, zoals water tegen panden bij een hevige bui, en het percentage schaduw op langzaam-verkeersroutes. Zo helpt de atlas beleidsmakers en projectleiders om te prioriteren, gericht maatregelen te nemen en kansen voor klimaatadaptatie te benutten. 

Het resultaat: gezamenlijke basis voor klimaatadaptatie 

De Zeeuwse Klimaatatlas geeft gemeenten en Provincie een gedeeld fundament en uniforme taal voor klimaatadaptatie. Beleidsmakers, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten zien niet alleen risico’s, maar ook welke buurten het kwetsbaarst zijn en waar maatregelen het meeste effect hebben. Zo kunnen investeringen in bijvoorbeeld vergroening of waterberging gerichter worden ingezet. 

Ook in ruimtelijke projecten biedt de atlas houvast. Bij herinrichting van straten of vervanging van riolering geeft de tool inzicht in welke klimaatmaatregelen logisch zijn, zodat ingrepen slim gecombineerd kunnen worden. 

Door het interactieve karakter – inzoom- en schaalmogelijkheden, (combinaties van) kaartlagen en indicatoren – is de informatie toegankelijk en praktisch toepasbaar. De atlas wordt bovendien geactualiseerd, zodat ook de voortgang van klimaatadaptatie zichtbaar wordt en kan worden gemonitord.