Monumentaal en modern: renovatie Binnenhof Den Haag

Complexe operatie

Eeuwenlang vervulde het Binnenhof, dat bestaat uit verschillende monumenten die gebouwd zijn tussen de 13e en de 20e eeuw, diverse functies. Nu wordt het Binnenhof aangepast aan de eisen van de moderne tijd. In opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf brengen we onze Design & Engineering expertise in bij een deel van deze renovatie: de gebouwen van de Eerste Kamer en Raad van State. 

Vanwege verouderde gebouwdelen, ontbrekende of achterhaalde installaties en onvoldoende brandveiligheid is een renovatie van het complex noodzakelijk. Het voldeed het niet meer aan wettelijke eisen. Doordat de gebouwdelen altijd in gebruik waren, was tussentijdse renovatie niet eerder mogelijk. De functie als bezienswaardigheid voor bezoekers en de extra uitdagingen die het dagelijks gebruik van het Binnenhof door politici met zich meebrengt,  maken de renovatie tot een complexe, meerjarige operatie die voortdurende afstemming vereist tussen een groot aantal ontwerppartijen en vele stakeholders zoals de gebruikers, het Rijksvastgoedbedrijf, aannemers en gemeenten.

Haskoning is verantwoordelijk voor de installatietechniek en brandveiligheid en de borging hiervan in het integrale ontwerp. Ook zijn we verantwoordelijk voor de validatie en kwaliteitsborging tot en met de oplevering. 

Afhankelijkheden in kaart

Veiligheid voorop

Een van de belangrijke aandachtspunten is de veiligheid van gebruikers en bezoekers. Wereldwijd zijn veiligheidseisen aangescherpt, waardoor gaandeweg nieuwe oplossingen moesten worden bedacht. Zo is met de veiligheidsdienst hoe om te gaan met bezoekersstromen. Dit resulteerde bijvoorbeeld in een nieuw ontwerp voor de publieksentree voor de Tweede Kamer.  
 
Brandveiligheid heeft prioriteit. Waar het Binnenhof voorheen door bouwkundige en technische gebreken onvoldoende betrouwbaar was, is het streven in 2031 een op het oog monumentaal, maar qua voorzieningen modern complex op te leveren dat aan de hoogste standaard voldoet. Dit brengt uitdagingen met zich mee als: hoe behoud je monumentale elementen die prachtig, maar niet praktisch zijn als voorzieningen moeten worden toegepast? We hebben de huidige installaties en bouwkundige brandscheidingen geïnspecteerd, verschillende concepten vergeleken, het effect van specifieke materiaalkeuzes op andere disciplines in kaart gebracht en fungeerde als sparringpartner voor de ontwerppartners en aannemer bij het afronden van het Technisch Ontwerp.

Ventilatie: naar de 21e eeuw 

Bij de verduurzaming van de gebouwen speelt ventilatie een grote rol. Het Binnenhof, dat dagelijks in gebruik is als vergader- en kantoorruimte en jaarlijks duizenden bezoekers trekt uit binnen- en buitenland, had geen mechanische ventilatie. Waar laat je een centrale luchtbehandelings- en warmtepompinstallatie, grote luchtkanalen en leidingen in een gebouw van meer dan 100 jaar oud waarbij vele monumentale details zoals sierplafonds en indelingen gehandhaafd moeten blijven? In de eerste fase was de plek van werk- en technische ruimtes bepaald, maar later bleek deze te moeten wijzigen.  

Toen de medewerkers van het Binnenhof in 2022 naar hun tijdelijke huisvesting verhuisden, kwam er veel nieuwe informatie over het complex aan het licht. Archeologen ontdekten vondsten op plekken waar de vloer was opengelegd. Ook bleek dat sommige wanden metersdik waren in plaats van hol, waardoor er geen ruimte was voor ventilatiekanalen. Het ontwerp is steeds aangescherpt, zodat de gebouwen uiteindelijk toekomstbestendig zijn. Binnen de bestaande muren moest naar oplossingen worden gezocht, vaak concreet per ruimte. We bespraken creatieve oplossingen met de monumentale architect, bouwfysisch adviseur en bouwkostenadviseur voor kwesties zoals: hoe kun je leidingen voor warmte en koeling uit het zicht wegwerken? Wat is de beste plek voor stroompunten, bekabeling, luchtkanalen, verlichting en data? En hoe is de back-up geregeld voor warmte en stroom? 
 
Daarnaast zijn we als breed ingenieursbureau betrokken bij vele andere vraagstukken, zoals het terug laten komen van een oud stuk van de gracht die gedempt was rond het Binnenhof. Hiervoor adviseerden we bijvoorbeeld over de waterkwaliteit en de kademuren. We zijn nauw betrokken bij het adviseren van het Rijksvastgoedbedrijf over stikstof en het verkrijgen van de hiervoor benodigde vergunningen, waardoor de renovatie van het Binnenhof daadwerkelijk mogelijk is.  

Wil jij ook weten hoe je een toekomstbestendig gebouw kan realiseren passend bij jouw ambities?