Klimaatadaptatie in de bestaande gebouwde omgeving
De Landelijke Maatlat beschrijft doelen, prestatie-eisen en richtlijnen voor klimaatadaptieve nieuwbouw. Voor bestaande wijken ligt de opgave anders. Gebouwen, straten en openbare ruimte zijn er al, de ondergrond is vaak vol en de beschikbare ruimte voor maatregelen is beperkt. Ook zijn veel gronden en gebouwen in privaat bezit.
Uit het onderzoek blijkt dat de Maatlat desondanks goed kan worden gebruikt om inzicht te krijgen in hoe klimaatbestendig een bestaand gebied nu is en waar de belangrijkste opgaven liggen. De prestatie-eisen uit de Maatlat zijn echter niet overal één-op-één toepasbaar. Vooral op privaat terrein kunnen aanpassingen nodig zijn. Daarnaast verdienen thema's zoals gezondheid en een toekomstbestendige zoetwatervoorziening expliciet aandacht.
In een overvolle stad kunnen maatregelen nooit maar een doel dienen. Juist door het thema gezondheid aan de Maatlat te koppelen kunnen klimaatadaptieve aanpassingen ook bijdragen aan het verbeteren van sociaal kwetsbare wijken.
Klimaatadaptatie als onderdeel van bestaande investeringen
Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is dat klimaatadaptatie in bestaande wijken niet als afzonderlijke opgave moet worden aangepakt. Juist door maatregelen te combineren met veranderingen die toch al plaatsvinden, ontstaan kansen om de bestaande bebouwde omgeving stap voor stap klimaatbestendiger te maken.
Denk aan de vervanging van riolering, renovatie van woningen en gebouwen, de energietransitie, veranderingen in mobiliteit en investeringen in groen. Als klimaatadaptatie vanaf het begin onderdeel is van zulke ontwikkelingen, kunnen maatregelen slimmer worden gepland en uitgevoerd.
Klimaatadaptatie hoeft geen losstaande opgave te zijn. Juist door aan te sluiten bij investeringen in bijvoorbeeld riolering, energie, mobiliteit en groen, kunnen we de bestaande gebouwde omgeving stap voor stap klimaatbestendiger maken.
Van landelijke maatlat naar lokaal maatwerk
Het onderzoek laat tegelijkertijd zien dat er geen uniforme aanpak voor iedere wijk mogelijk is. De ruimte, bebouwing, ondergrond, eigendomsverhoudingen en klimaatrisico's verschillen per locatie. De Maatlat kan daarom vooral dienen als gemeenschappelijk vertrekpunt: om de huidige situatie te beoordelen, de opgave inzichtelijk te maken en vervolgens passende maatregelen te bepalen.
Ook de aansluiting op bestaande instrumenten kan helpen bij de concrete toepassing. Denk aan labelsystematieken, puntensystemen en rekentools die gemeenten, vastgoedeigenaren en andere partijen al gebruiken. Het Rijk heeft in de kamerbrief water van afgelopen juni toegezegd dat ze werken aan een verdere uitwerking van de maatlat voor de bestaande bebouwde omgeving. Zo ontstaat een aanpak waarin landelijke ambities richting geven, maar lokaal wordt bepaald wat haalbaar en effectief is.
Input voor verdere ontwikkeling van klimaatadaptatiebeleid
Haskoning en ONE Architecture voerden voor het onderzoek literatuuronderzoek, interviews, een enquête en werksessies met voorbeeldcasussen uit. Daarmee is onderzocht hoe de uitgangspunten van de Maatlat uitpakken in verschillende situaties in bestaand bebouwd gebied. De resultaten bieden aanknopingspunten voor verdere ontwikkeling en toepassing van klimaatadaptatiebeleid.
Lees het volledige onderzoeksrapport: Verkenning toepasbaarheid Landelijke Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving op bestaande bouw.
Vraag of opmerking?
Neem contact op met onze Climate Resilience experts!