Fehmarnbelt Tunnel mega project voor Noord-Europa
bron: Femern A/S, IVY 1&2
Het eerste tunnelelement van de langste afgezonken tunnel ter wereld, gaat naar de uiteindelijke positie in de Fehmarn Belt voor de Deense kust. Op 4 mei 2026 begon de afzinkoperatie. De Nederlandse ingenieurs van TEC (Tunnel Engineering Consultants) zijn nauw betrokken, TEC is een samenwerkingsverband van Haskoning en Witteveen+Bos.
Auto’s en treinen gebruiken straks de tunnel, waar de oversteek nog geen tien minuten duurt. Nu kost dezelfde reis met de veerboot al snel een uur, met wachttijd meegerekend. De tunnel vormt bovendien een cruciale schakel in de toekomstige hogesnelheidslijn tussen Stockholm en Hamburg.
Aan het ontwerp en de realisatie werken internationale ingenieursteams nauw samen. TEC vormt daarbij samen met Ramboll en Arup de RAT Joint Venture. In deze samenwerking komen internationale ervaring en specialistische kennis samen op het gebied van tunnelontwerp, afzinktechniek en maritieme constructies.
De kunst van het afzinken
In tegenstelling tot veel andere lange tunnels wordt de Fehmarnbelt niet geboord, maar afgezonken. Dat gebeurt met enorme betonnen tunnelelementen die in een speciaal gebouwde fabrieken aan de Deense kust worden gemaakt. Elk standaardelement is 217 meter lang, 42 meter breed en 9 meter hoog — een betonnen kolos die pas echt tot de verbeelding spreekt zodra je de schaal beseft.
Zodra een element gereed is, drijft het via speciaal aangelegde bassins de Femern Belt op. Met behulp van offshore equipment dat specifiek voor dit project is ontwikkeld — waaronder geleidepontons, positioneringssystemen en afzinkinstallaties — brengen sleepboten het element naar zijn exacte positie. Daar wordt het tot op de millimeter precies afgezonken naar de zeebodem, op het diepste punt tot wel 45 meter onder zeeniveau.
In totaal volgen 89 van deze uiterst nauwkeurige operaties. Wat deze maand begint, vormt daarmee het startschot van een lang, strak georkestreerd proces waarin civiele techniek, maritieme operaties en speciaal ontwikkeld offshore materieel naadloos samenkomen.
De cijfers
- 18 kilometer tunnel met daarin 79 standaard tunnelelementen en 10 speciale tunnelelementen
- Elk standaard tunnelelement is 217 meter en de Speciale tunnelelementen zijn 39 meter lang
- In totaal komen er 90 (79+10+1) afzinkoperaties: 10 speciale tunnelelementen, elk 39 m lang en 1 sluitvoeg
- Het diepste punt van de sleuf ligt 45 meter onder zeeniveau
- Het diepste punt van het spoor ligt ongeveer 40 meter onder zeeniveau
- 2 x 2-baans snelweg heen en terug en 2 x 1 spoorlijn heen en terug
- Eén tunnelelement bevat 33.000 m3 beton
- Eén tunnelelement verplaatst 75.000 ton zeewater wanneer het op zijn plek komt te liggen
Drie civiele techniek contracten voor de Fehmarnbelt Tunnel
- TPR Contract (Tunnel Portal and Ramps): Cut-and-cover parts, dit is de ingang en de inrit van de tunnel, gebouwd in een polder. Het is de overgang van land naar water.
- TDR Contract (Tunnel Dredging and Reclamation): In dit contract is de sleuf gebaggerd. In dit contract zijn ook de landaanwinningen gemaakt, de werkhavens gebouwd en is bijvoorbeeld de zeedijk aan de Deense zijde omgelegd.
- TUX Contract (Tunnel): Het afgezonken deel van de tunnel. De aannemers, Femern Link Contractors (FLC) maken de tunnelelementen in de fabrieken op land, die dan via de bassins in de werkhaven terecht komen. Daarvandaan worden ze naar de tunnelsleuf gesleept en afgezonken.
Nederlandse kennis onder de zeespiegel
RAT ondersteunt het Fehmarnbelt-project al sinds 2008 bij ontwerp, toetsing en uitvoering. In de loop van de jaren zijn bijna 200 TEC-specialisten bij het project betrokken geweest; momenteel werken er zo’n 30 ingenieurs namens TEC aan verschillende onderdelen.
Piet Barten van TEC is projectleider en specialist afgezonken tunnels. Hij is vanaf het begin bij de Fehmarnbelt Tunnel betrokken en volgde het project van verkennende studies en ontwerp tot de huidige uitvoeringsfase. Hij verhuisde naar Denemarken om dicht op het project te zitten.
bron: Femern A/S - Fehmarn Portal Area - Rødbyhavn
bron: Femern A/S – Puttgarden
bron: Femern A/S - Fehmarn Portal Area – Puttgarden
bron: : Femern A/S - Rødbyhavn
bron: Femern A/S - Fehmarn Portal Area - Rødbyhavn
bron: Femern A/S – Puttgarden
Voor TEC is de Fehmarnbelt Tunnel een van de vele projecten waarin Nederlandse ingenieurs wereldwijd hun sporen nalaten. De Fehmarnbelt Tunnel vormt daarmee het decor van een technisch huzarenstuk én van een verhaal waarin Nederlandse ingenieurskennis zichtbaar vorm krijgt in één van ’s werelds meest ambitieuze tunnelprojecten.
TEC is een permanente samenwerking op het gebied van tunnel en ondergrondse projecten tussen twee toonaangevende, internationaal opererende Nederlandse ingenieursbureaus: Haskoning en Witteveen+Bos. De twee Nederlandse ingenieursbureaus werken al sinds 1988 samen in tunnelprojecten over de hele wereld, zoals de Øresund Link tussen Demarken en Zweden, de Busan Geoje Link in Zuid Korea, de 32 kilometer lange connectie tussen Hong Kong, Zhuhai and Macao in China en de Fehmarnbelt Link tussen Denemarken en Duitsland.
Persvragen
Neem contact op met ons Media team