Waarom goed riool- en leidingbeheer randvoorwaarde is voor de industrie
StefanJanssen
Als Associate Director Advisory Group bij Haskoning brengt Stefan Janssen ruim 25 jaar ervaring in de civiele techniek mee. Zijn expertise ligt in asset management binnen complexe industriële omgevingen, waar hij verantwoordelijk is voor multidisciplinaire projecten op het snijvlak van civiele techniek, werktuigbouwkunde en elektrotechniek.
Met zijn achtergrond in beheer, engineering en uitvoering van grootschalige renovatie- en optimalisatietrajecten, onder meer op industriële sites zoals Chemelot, verbindt Stefan strategisch inzicht aan diepgaande technische kennis en risicobeheersing.
De basis die alles draagt
Ondergrondse infrastructuur is op industriële sites vaak een typisch “non‑core” domein. Ze is echter onmisbaar voor de bedrijfsvoering, maar krijgt zelden strategische aandacht. Juist daardoor ontstaan risico’s zoals versnipperd eigenaarschap, onvolledige data, achterstallige inspecties, onduidelijke restlevensduur en een beheerorganisatie die vooral reactief werkt.
Dat is niet alleen een technisch risico. Het raakt direct aan bedrijfscontinuïteit, compliance en de license to operate. Toezichthouders controleren steeds nadrukkelijker of de eigenaar aantoonbaar ‘in control’ is. Dat betekent dat je moet kunnen laten zien dat inspecties tijdig zijn uitgevoerd, dat de staat van de assets bekend is en dat risico’s zijn beheerst.
Wanneer dat niet kan worden aangetoond, kan zelfs stillegging van de bedrijfsvoering het gevolg zijn. Denk bijvoorbeeld aan rioolinspecties die niet op tijd zijn uitgevoerd: hoe weet je dan of het riool nog stabiel is en geen bodembedreigende stoffen lekt? Zonder inzicht ontstaat onzekerheid en daarmee een serieus risico voor milieu, veiligheid en productiecontinuïteit.
Rioolbeheer is essentieel voor de license to operate
Industriële riool- en leidingstelsels zijn aanzienlijk complexer dan reguliere gemeentelijke netwerken. Ze voeren proces- en hemelwater af onder zware technische en veiligheidskundige randvoorwaarden. Op Chemelot gaat het bijvoorbeeld om gas- en waterdichte procesriolering, meerdere typen mediums en eisen op het gebied van explosieveiligheid.
Daarnaast zijn inspecties niet vrijblijvend: periodieke controles zijn een verplicht onderdeel van de vergunning. Dat vraagt om een beheerfilosofie waarin preventief en predictief onderhoud centraal staan, in plaats van enkel reageren wanneer iets defect raakt.
In de industrie kun je je geen ‘verborgen faalmechanismen’ permitteren. Zeker niet bij assets die de hele site raken. Daarom ontwerpen we niet alleen de oplossing, maar ook de zekerheid eromheen: risicoanalyses, testplannen, monitoring en uitvoeringsregie.
Door goed onderhoud en zorgvuldig databeheer houden we grip op onze assets. Zo creëren we tijd en ruimte om onderbouwde keuzes te maken. Die keuzes baseren we op de uitgebreide kennis en ervaring binnen Haskoning op het gebied van rioolvervanging en rioolrenovatie. Dergelijke projecten zijn vaak multidisciplinair; de bedrijfsvoering van meerdere fabrieken moet immers continu gegarandeerd kunnen worden. Hierbij maken we gebruik van onder andere storingsanalyses (HAZOP) om risico’s te minimaliseren en de kans op een succesvolle uitvoering te vergroten.
Ook de juiste beheerssystemen spelen hierin een sleutelrol. Ze zorgen dat er actuele en betrouwbare informatie is en dat onze processen altijd up‑to‑date blijven. Dankzij deze geïntegreerde systemen benutten we de aanwezige assets optimaal. Zo breken we bijvoorbeeld geen wegen open zonder eerst de toestand van het onderliggend riool te weten. Kosten en overlast worden hierdoor geminimaliseerd. Alle relevante informatie komt samen in één systeem dat conform de geldende normen werkt.
Waarom periodiek inspecteren niet hetzelfde is als assetmanagement
Een inspectie is een momentopname. Assetmanagement is een systeem. Bij Haskoning werken we vanuit rollen, processen en producten zoals je die ook terugziet in ISO 55001-gedreven assetmanagement: van strategische plannen (SAMP), naar asset management plannen en asset-specifieke sturing.
Een assetmanagement plan voor riolen gaat daarbij nadrukkelijk verder dan een lijst met werkzaamheden. Het richt zich op het borgen van compliance en functievervulling met geaccepteerde risico’s en tegen de laagst mogelijke kosten, met onder andere KPI’s, serviceniveaus, inzicht in huidige situatie, beheer, kosten en wet- en regelgeving, plus risico-/faalmethoden (zoals FMECA).
Dat klinkt misschien “bestuurlijk”, maar het effect is heel concreet: minder verrassingen, betere besluitvorming en investeringen die je kunt onderbouwen.
Het verschil zit ‘m in voorspelbaarheid. Inspectie vertelt je wat je vandaag ziet. Assetmanagement vertelt je wat je morgen kunt verwachten en wat je nu moet doen om incidenten, stilstand en vergunningrisico’s voor te blijven.
De praktijk: beheer in een draaiende fabriek is topsport
Een industriële omgeving is geen plek waar je “even” een leiding afsluit of een riool leegzet. Werk vindt plaats in operationele plants, met dichte ondergrondse en bovengrondse infrastructuur en extreem hoge veiligheidseisen.
In onze langjarige ondersteuning bij het beheer en onderhoud van industriële rioolsystemen op Chemelot zien we dat die complexiteit structureel is. De jaarlijkse preventieve onderhoudsplannen bepalen welke delen geïnspecteerd worden; engineering, isolatie- en shutdownprogramma’s, tendering en uitvoering moeten zorgvuldig in elkaar grijpen. En belangrijk detail: in zulke trajecten draait het niet alleen om ontwerp. Het draait om organisatie en regie, van kwaliteit en scope tot planning, veiligheid, contractering en oplevering.
Van storing naar inzicht
De grootste waarde ontstaat vaak wanneer je van “we hebben een probleem” naar “we begrijpen het systeem” gaat.
Neem een hoofdverzamelriool dat de afvoer van een hele site verzorgt: als daar schade wordt gevonden, is de technische oplossing slechts een deel van de puzzel. Dan gaat het ook om bypass-scenario’s, veiligheidsrisico’s, omgeving (transport, waterwegen, rail), en vooral: wat is het gevolg voor productiecontinuïteit als het misgaat?
Bij de renovatie van tracé 189 op Chemelot was bijvoorbeeld een bypass pumping systeem nodig om alle proceswater van de hele site gedurende twee maanden af te voeren om het riool droog te zetten. Het falen van zo’n bypass werd expliciet als grootste projectrisico benoemd, met grote economische en veiligheidsconsequenties.
Ook het graven nabij kritische ondergrondse infrastructuur, zoals 150kV kabels, dient vooraf goed onderzocht te worden. In het geval van schade kunnen er dodelijke ongelukken gebeuren en hele fabrieken uitvallen. Het is dan ook van groot belang om vooraf goed zaken af te stemmen en te onderzoeken met proefsleuven. Hierna kan het zijn dat het ontwerp of de uitvoeringsmethode aangepast dient te worden.
Inzicht & data
Compliance & inspectielogica
Risico- en storingsanalyse
Planvorming (SAMP/AMP) & investeringszekerheid
Engineering & uitvoering in operationele omgeving
Basis op orde: van ontwerp tot realisatie (en terug)
De basis op orde is niet alleen beheer. Het is een keten (zie figuur links). Pas als de basis op orde is kan er worden gekeken naar zaken als circulariteit en innovatie. Een fase die pas haalbaar is als je:
- aantoonbaar compliant bent
- je de risico’s en de restlevensduur kent
- je onderhoud en investeringen voorspelbaar kunt maken
- en je productieproces niet gijzelt met onverwachte uitval
Haskoning helpt industriële asset owners op integrale wijze om die basis op orde te brengen en te houden: van inspectie- en onderhoudsregie tot engineering, renovatie en realisatie met een aanpak die past bij kritische assets, complexe sites en hoge veiligheids- en compliance-eisen. In langdurige samenwerkingen, zoals bij het beheer en onderhoud van industriële rioolsystemen op Chemelot, wordt die combinatie van specialistische kennis en uitvoeringsregie juist waardevol wanneer het complex wordt.
Een korte reality check: drie vragen die veel blootleggen
Wil je weten of de basis echt op orde is? Deze drie vragen geven vaak snel richting:
- Kun je binnen een dag aantonen welke delen van je riool/leidingnet vergunningskritisch zijn en wanneer ze voor het laatst zijn geïnspecteerd? (En wat de status van opvolging is?)
- Weet je welke assets ‘site-wide impact’ hebben en liggen daar scenario’s klaar voor bypass, monitoring en incidentrespons?
- Is je investeringsagenda gebaseerd op risico en prestatie, of vooral op incidenten en “wat we vorig jaar ook deden”?
Als een van deze vragen ongemakkelijk voelt, is dat een uitnodiging. Juist in tijden van economische onzekerheid is het verstandig om te investeren in zekerheid: compliance, voorspelbaarheid en continuïteit.
De discussie over de toekomst van de Nederlandse industrie gaat vaak over innovatie, verduurzaming en concurrentiekracht. Terecht. Maar de meest pragmatische versneller is soms verrassend ‘laag in de keten’: het professioneel beheren van de assets die je al hebt. Breng de basis op orde, want dan ontstaat er ruimte om innovatie daadwerkelijk waar te maken.
Wil je meer weten over hoe wij jou kunnen ondersteunen? Neem contact op.
